Powrót do bazy wiedzy

2) Narwik.




Toczący się konflikt pochłaniał surowce obu stron, w których niebagatelne znaczenie miały rudy metali. Jednym z największych eksporterów rudy żelaza (w szczególności do Niemiec) była neutralna Szwecja. Zimą, kiedy porty na Bałtyku zamarzały, droga eksportu bezcennej rudy wiodła przez norweski port w Narviku.
Tocząca się wojna radziecko-fińska oraz planowane przez aliantów korpusu ekspedycyjnego do Finlandii miał pomóc sojusznikom w zajęciu terenów północnej Norwegii (planowano także zajęcie części Szwecji) oraz zaminowanie norweskich wód terytorialnych. Jakkolwiek Finlandia w marcu 1940 roku poprosiła o rozejm, alianci kontynuowali realizację planu obsadzenia norweskich portów.
Chcąc uderzyć wyprzedzająco niemieckie wojska 9 kwietnia 1940 roku rozpoczęły inwazję na Norwegię (przy okazji zajmując Danię, której wojska stawiły dwugodzinny opór, oddając zasobny, rolniczy kraj w ręce Niemców). Pomimo potężnego niemieckiego natarcia (z wykorzystaniem m.in. oddziałów spadochronowych) wojska norweskie wspierane przez oddziały francuskie, angielskie i polskie stawiły zaciekły opór, zadając wrogowi poważne straty. Jednak niekorzystna sytuacja m. in. we Francji zmusiła aliantów do ewakuacji Norwegii, która skapitulowała 10 czerwca 2015 r.



Bitwy morskie o Narvik. 9 kwietnia 1940 roku Niemcy, wykorzystując zespół niszczycieli komodora Friedricha Bonte dokonali śmiałego desantu w Narviku, niszcząc niewielkie siły norweskiej marynarki wojennej, broniące portu. Następnego dnia flotylla niszczycieli brytyjskich (wiedziona informacjami o niewielkich siłach niemieckich w Narviku) podeszła skrycie do portu i rozpoczęła atak. Jakkolwiek siły brytyjskie okazały się o połowę mniejsze od niemieckich, komandor Bernard Warburton-Lee rozpoczął bitwę, która okazała się niezmiernie zacięta (zginęli obaj dowódcy walczących stron) i zakończyła się sukcesem strony alianckiej.
13 kwietnia brytyjski zespół wiceadmirała Williama Whitwortha zaatakowało ponownie niemieckie okręty pod Narvikiem skutecznie oczyszczając wody wokół portu z niemieckich jednostek (zniszczono m. in. wszystkie 8 pozostałych w okolicy niemieckich niszczycieli). Pozwoliło to aliantom zabezpieczyć lądowanie swoich wojsk. Z załóg zniszczonych niemieckich okrętów (przeszło 2 tys. ludzi) utworzono pułk piechoty, który wziął udział w walkach na lądzie.


Niemieckie niszczyciele w Narviku:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Bundesarchiv_Bild_101I-758-0056-35%2C_Norwegen%2C_deutsche_Kriegsschiffe.jpg


Port w Narviku po pierwszym ataku brytyjskim:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c4/Bundesarchiv_Bild_101II-MW-5618-16%2C_Narvik%2C_Hafen%2C_gesunkene_Schiffe.jpg


Zatopiony niemiecki niszczyciel „Bernd von Arnim”
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/Bernd_von_Arnim_scuttled.jpg



Polska Marynarka Wojenna w walkach w Norwegii.
W walkach na wodach wokół Norwegii brały udział okręty polskiej Marynarki Wojennej oraz polskie statki żeglugi wielkiej, pełniące rolę wojskowych transportowców. Już 8 kwietnia 1940 r. polski okręt podwodny ORP „Orzeł” zatopił w okolicach Lillesand niemiecki transportowiec „Rio de Janeiro”, płynący z transportem wojska.
W walkach wokół Norwegii brały udział polskie niszczyciele ORP „Grom”, „Błyskawica” i „Burza”. 4 maja 1940 r. w Rombakkenfjordzie niemieckie lotnictwo zatopiło ORP „Grom” wraz z 59 członkami załogi.
Polskie motorowce m/s „Batory”, „Sobieski” i „Chrobry” służyły jako statki transportowe dla brytyjskiego wojska. 14 maja niemieckie bomby uszkodziły dumę polskiej żeglugi, najnowocześniejszy transatlantyk m/s „Chrobry”, który spłonął i musiał zostać zatopiony przez okręty Royal Navy.


Kronika informująca o zatopieniu ORP „Grom”
https://www.youtube.com/watch?v=RUW3frCFWuY



Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich.
Sformowano ją we Francji. Liczyła 5 tys. ludzi, wyekwipowanych w sprzęt, który zakupiono z kredytów francuskich, przyznanych Polsce jeszcze przed wojną. Dowódcą brygady został gen. Zygmunt Bohusz-Szyszko.
Brygada miała wejść w skład Posiłkowego Korpusu Ekspedycyjnego, wysyłanego na pomoc Finlandii. Wcześniejsze zakończenie konfliktu radziecko-fińskiego spowodowało, że brygadę wysłano do Norwegii.
8 maja 1940 r. oddziały brygady rozpoczęły wyładunek w okolicach Harstad. Przez pierwsze tygodnie polscy żołnierze toczyli niewielkie walki w trudnym, górskim terenie, wśród dobrze zamaskowanych pozycji niemieckich.
Pod koniec maja stało się jasne, że ze względu na sytuację we Francji konieczna będzie ewakuacja wojsk sprzymierzonych, by jednak nie odbywać jej pod ogniem wroga, postanowiono zdobyć broniony przez Niemców Narvik. Polska brygada atakując Ankenes i Nyborg oraz okrążając od południa Beisfjord walnie przyczyniła się do alianckiego zwycięstwa. W czasie walk zginęło ok. 100 polskich żołnierzy, a prawie 200 odniosło rany.
8 czerwca 1940 r. brygadę ewakuowano do Bretanii, gdzie w ciężkich walkach została rozproszona. Jej część zdołała przedostać się do Wielkiej Brytanii, gdzie stała się zalążkiem nowych formacji Wojska Polskiego.


Filmik z lądowania w Narviku:
https://www.youtube.com/watch?v=pcD8-zKfq2A


Żołnierze SBSPodh.
http://img.audiovis.nac.gov.pl/PIC/PIC_18-258-3.jpg