Powrót do bazy wiedzy

4) Obrona Tobruku




W styczniu 1941 r. wojska brytyjskie pod dowództwem gen. Archibalda Wavella zajęły Tobruk, jedną z najważniejszych twierdz włoskich na terenie Libii. Dramatyczna sytuacja wojsk włoskich zmusiła władze III Rzeszy do wysłania posiłków swojemu sojusznikowi. W lutym 1941 r. w Trypolisie zaczęły wyładowywać się jednostki Niemieckiego Korpusu Afrykańskiego (Deutsches Afrika Korps – DAK), dowodzonego przez jednego z najwybitniejszych niemieckich dowódców – gen. Erwina Rommla. Niemieckie oddziały wchodziły do boju praktycznie z marszu, ale dzięki ich determinacji, umiejętnościom i doskonałemu dowodzeniu osiągały znaczne sukcesy, zaś wydłużające się linie zaopatrzenia i zmęczenie Brytyjczyków zmusiły ich do zatrzymania ofensywy. W marcu połączono siły niemiecko-włoskie rozpoczęły kontrofensywę spychając wojska brytyjskie na wschód. W kwietniu siły Osi stanęły o bram Tobruku.



Już w grudniu 1939 r. gen. Sikorski rozpoczął kroki mające na celu utworzenie polskiej jednostki przy francuskiej Armii Lewantu, stacjonującej w Syrii. W kwietniu 1940 r. Wódz Naczelny wydał rozkaz powołujący Brygadę Strzelców Karpackich, której dowódcą został płk Stanisław Kopański. Formująca się w Homs brygada przyciągnęła licznych ochotników, jednak do kapitulacji Francji nie osiągnęła ona gotowości bojowej (zabrakło wyposażenia i czasu na przeszkolenie wszystkich).
Pomimo gróźb francuskich władz wojskowych, które chciały rozbroić brygadę, jednostka wykonując rozkaz gen. Sikorskiego przedostała się do bedącej pod zarządem Wielkiej Brytanii Palestyny. Tam jednostkę zreorganizowano i przezbrojono na wzór brytyjski, zakończono też proces szkolenia. W styczniu 1941 roku uzyskała ona nazwę Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich.
Planowano użycie brygady do walk w Grecji, jednak zbyt szybkie postępy wojsk niemieckich na tym terenie nie pozwoliły na wykorzystanie jej na tym froncie. W sierpniu 1941 roku podjęto decyzję o przerzuceniu brygady drogą morską do oblężonego Tobruku.


Brytyjska kronika filmowa z wizyty A. Edena w SBSK:
https://www.youtube.com/watch?v=sLPoAd_mgoU
Wspomnienie gen. Kopańskiego:
http://www.polska-zbrojna.pl/home/articleshow/5862?t=General-ktory-obronil-Tobruk
Załadunek brygady przed rejsem do Tobruku:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/12/Karpac3.jpg



Brygada objęła swój odcinek obrony w dniach 21-28 sierpnia 1941 r. Polskie stanowiska znajdowały się na wprost niemieckich, często niezwykle blisko. Polacy utrzymywali także pozycję na wprost kluczowego dla obrony wzgórza Madaur, które zostało przez nich zdobyte w czasie akcji odblokowywania twierdzy w nocy 9/10 grudnia 1941 r. (podobnie jak miejscowość Acroma, gdzie oddziały brygady połączyły się z idącymi na odsiecz Tobrukowi jednostkami 8 Armii).
Brygada brała udział w walkach na froncie afrykańskim do marca 1942 r., kiedy wycofano ją z frontu i rozformowano, tworząc na jej bazie 3 Dywizję Strzelców Karpackich.


Relacje polskich obrońców Tobruku:
http://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/1299662,Oblezenie-Tobruku-%E2%80%93-Polacy-w-libijskich-piaskach
Hełm żołnierza SBSK:
http://www.muzeumwp.pl/emwpaedia/helm-zolnierza-samodzielnej-brygady-strzelcow-karpackich-antoniego-michalka.php
Żołnierze SBSK, kawalerowie Virtuti Militari:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/43/Karpac.jpg


Piosenka SBSK, aut. Marian Hemar:
https://www.youtube.com/watch?v=z4WLLKxwQYs