Powrót do bazy wiedzy

2.Początki akcji dywersyjnych.




Tworzenie polskiej armii podziemnej było procesem długotrwałym i początkowo główny nacisk kładziono na budowę struktur i stworzenie sprawnej sieci wywiadowczej. Nie oznacza to, że zaniechano myśl o walce zbrojnej z okupantem, która z racji okupacji całego terytorium kraju musiała się przejawiać w akcjach sabotażowo-dywersyjnych.
Pierwszą organizacją przeznaczoną do wykonywania tego typu działań, był Związek Odwetu, powołany do życia w kwietniu 1940 r. w szeregach Związku Walki Zbrojnej. Szefem Referatu ZO w Komendzie Głównej ZWZ został mjr. Franciszek Niepokójczycki, ps. Teodor.
Wybuch wojny sowiecko-radzieckiej w lecie 1941 r. nasilił działalność ZO nasiliło swoją działalność (wymierzoną przede wszystkim w infrastrukturę transportową wroga). Wojna na wschodzie stała się przyczyną do powołania nowej struktury w ramach ZWZ znanej jako „Wachlarz”. Jego dowództwo mieściło się w Warszawie (gdzie zbiegały się wszystkie okręgi tej struktury, tworzące na mapie rysunek wachlarza). Celem „Wachlarza” były działania sabotażowo-dywersyjne oraz osłona ew. przyszłego powstania polskiego, zaś obszarem jego działania przede wszystkim tereny RP przyłączone do ZSRR, ale także i obszary samego Kraju Rad. Dużą część kadry „Wachlarza” tworzyli żołnierze Tajnej Armii Polskiej, zaś jej dowódca, mjr Jan Włodarkiewicz został jego pierwszym dowódcą.


Pod okupacją niemiecką (podobnie jak sowiecką) polskie organizacje społeczne takie jak Związek Harcerstwa Polskiego musiały zaprzestać swojej działalności. Pomimo to już we wrześniu 1939 roku powołano do życia konspiracyjne polskie harcerstwo, znane jako Szare Szeregi.
Kształciło ono młodzież potajemnie młodzież starszą, jednak konieczność zajęcia się młodszymi spowodowała podzielenie ich na trzy zasadnicze grupy, oznaczone kryptonimami:
- Zawisza (młodzież 12-14 lat) – zaliczeni do tej grupy nie brali udziału w akcjach, kształcono ich celem dalszej służby Polsce w ramach tajnego nauczania.
- Bojowe Szkoły (młodzież 15-17 lat) – przygotowywano tutaj młodzież do walki zbrojnej, jednocześnie angażując ją w ramach tzw. „małego sabotażu” (rozrzucania ulotek, nalepiania afiszy, malowania haseł, itd.).
- Grupy Szturmowe (młodzież powyżej 18 lat) – do ich zadań należała Wielka Dywersja, a więc konkretne akcje bojowe z bronią w ręku. Wielu spośród członków GS przechodziło szkolenie w tajnych podchorążówkach lub na kursach dowódczych.
Symbol Grup Szturmowych:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/79/GrupySzturmowe.svg



W nocy z 7 na 8 października 1942 r. Związek Odwetu przeprowadził akcję pod kryptonimem "Wieniec". Celem akcji było równoczesne wysadzenie torów wokół Warszawy, aby przerwać węzeł komunikacyjny Warszawa. Cała akcja miała być przeprowadzona w taki sposób, by zniszczenia można było uznać za efekt działania sowieckich spadochroniarzy. Jakkolwiek sama akcja zakończyła się bez strat po stronie polskiej, a także przyniosła paraliż niemieckiego transportu wokół Warszawy, to brak nalotów lotnictwa sowieckiego w okresie akcji utrudnił wykonanie akcji oraz spowodował represje (w tym masowe egzekucje) polskiej ludności cywilnej.
W związku z represjami, Związek Odwetu wykonał, w nocy z 16 na 17 listopada 1942 r,, kolejną akcję dywersyjną pod kryptonimem "Odwet Kolejowy". Podczas akcji wysadzono tory pod Łukowem, Dęblinem i Białą Podlaską.
Opis akcji „Wieniec”
http://www.rp.pl/artykul/939910.html?p=1


http://www.dws-xip.pl/PW/bitwy/pw4ba.html