Powrót do bazy wiedzy

3.Polacy na froncie włoskim.




2 Korpus Polski.
21 lipca 1943 r. ze składu Armii Polskiej na Wschodzie utworzono 2 Korpus Polski. Jego dowódcą został gen. Władysław Anders. Jednostki Korpusu zostały przeniesione z miejsca postoju w Iraku do Palestyny (gdzie problemem była dezercja żołnierzy pochodzenia żydowskiego, którzy masowo uciekali do antybrytyjskiego ruchu oporu), a następnie do Egiptu. W grudniu 1943 r. pierwsze jednostki Korpusu zaczęto przerzucać do Włoch.
Gwoli sprawiedliwości należy dodać, że pierwszą polską jednostką, która postawiła z powrotem nogę na kontynencie była Samodzielna Kompania Komandosów – elitarna jednostka wchodząca w skład brytyjskich sił specjalnych (była 6 kompanią No.10 (Inter-Allied) Commando). Jej żołnierze wchodzili wówczas (oczywiście tylko na papierze) w skład stacjonującego w Szkocji 2 Batalionu Strzelców. W rzeczywistości po przejściu morderczego szkolenia, jakie przechodzili angielscy komandosi wysłano ich do Algierii, a stamtąd do Włoch, gdzie już w połowie grudnia 1943 r. objęli służbę.
Muzeum 2 Korpusu Polskiego:
http://www.2korpus.pl/
Filmy archiwalne na stronie muzeum:
http://www.2korpus.pl/filmy-archiwalne.html
Polski komandos:
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/220244/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/



Monte Cassino – pozycja umocniona.
Maszerujące na północ Półwyspu Apenińskiego jednostki alianckie kierowały się do Rzymu. Jednak drogę do niego zagradzały rzeki Sangro, Rapido i Garigliano oraz położone pomiędzy nimi masywy górskie z kluczowym – Monte Cassino w Apeninach Środkowych.
W oparciu o te pozycje dowodzący wojskami niemieckimi we Włoszech marszałek Albert Kesselring nakazał przygotować silny pas umocnień zwany Linią Gustawa, blokujący także wejście do doliny rzeki Liri, którą można było przeniknąć w kierunku północnym.
Alianci próbowali wyminąć Linię Gustawa przeprowadzając w styczniu 1944 r. desant w okolicach Anzio (operacja „Shingle”), który pomimo początkowych sukcesów doprowadził do uwikłania wojsk sprzymierzonych w ciężkie walki na przyczółku, bez zdecydowanego rozstrzygnięcia.
Monte Cassino, miejsce utworzenia pierwszego w świecie zachodnim zgromadzenia zakonnego (powołanego ok. 529 r. przez św. Benedykta z Nursji) tworzyło jeden z węzłowych punktów linii obrony. Rozumiejąc znaczenie klasztoru dla światowej kultury marsz. Kesselring zakazał fortyfikowania obiektu (nie chcąc go narażać na zniszczenie o czym poinformował zarówno Watykan, jak i dowództwo alianckie).
Gest Kesselringa nie ułatwiał wcale zadania aliantom. Broniąca Linii Gustawa niemiecka 10 Armia posiadała szereg znakomicie przygotowanych pozycji, a w swoim składzie elitarne jednostki 5 dywizji górskiej czy 1 dywizji spadochronowej.


Niemieccy spadochroniarze:
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/1680/84557874c8c21bbd9163d3c864f5bc1f/
Angielscy saperzy przekraczający Garigliano:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/50/The_Crossing_of_the_Garigliano_River_by_the_Fifth_Army%2C_Lauro%2C_Italy%2C_19_January_1944_TR1522.jpg



Wcześniejsze natarcia.
Prowadzone w styczniu i lutym 1944 r. próby przerwania niemieckich pozycji nad Rapido i Garigliano prowadzone przez Amerykanów, Anglików oraz Francuski Korpus Ekspedycyjny zakończyły się wyjątkowo ciężkimi stratami. Nie udało się zdobyć nawet leżącego u stóp klasztoru miasteczka Cassino, zaś pięć zdziesiątkowanych dywizji alianckich wycofano z linii frontu.
Na życzenie nowozelandzkiego generała Bernarda Freyberga w dniu 15 lutego 1944 r. ponad 250 alianckich bombowców obróciło klasztor w gruzy. Generał miał obawiać się rzekomo widzianych tam obserwatorów artyleryjskich. Co ciekawe w klasztorze w momencie bombardowania nie było Niemców (co potwierdził opat Monte Cassino, zaś jedynymi ofiarami nalotu stali się włoscy cywile i sam klasztor). Skarby sztuki, spodziewając się podobnego działania, Niemcy wywieźli (oficjalnie do Rzymu, w rzeczywistości do Spoleto). Skrajny akt barbarzyństwa aliantów obrócił się przeciw nim – ruiny klasztoru stanowiły doskonałą pozycję obronną, którą natychmiast zajęli niemieccy spadochroniarze.
Kolejne dwa natarcia prowadzone w lutym i marcu przez jednostki angielskie, nowozelandzkie, hinduskie pomimo bohaterstwa atakujących nie przyniosły efektów. Wobec niemieckiego oporu nie mogły utrzymać się nawet jednostki tak bitnych ludów jak Maorysi czy Gurkowie.
Bombardowanie klasztoru:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2d/B17overAbbey.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/53/Bundesarchiv_Bild_146-2005-0004%2C_Italien%2C_Monte_Cassino.jpg



Polskie szturmy.
Rozpoczęto zatem przygotowania do kolejnej akcji, mającej stanowić przełamanie Linii Gustawa, prowadzonej znacznie większymi niż poprzednio siłami. Natarcie w kierunku na masyw Monte Cassino i przyległe formacje górskie miał prowadzić 2 Korpus Polski. Operacji przewidzianej na 11-19 maja 1944 r. nadano kryptonim „Honker”. Gen. Anders, któremu przedstawiono propozycję dowódcy brytyjskiej 8 Armii, gen. Oliviera Leese po chwili wahania przyjął propozycję. Według swoich słów nie chciał dawać pożywki propagandzie sowieckiej, która głosiła, że Polacy unikają walki z Niemcami.
Od godz. 23.00 11 maja trwało przygotowanie artyleryjskie. Niestety okazało się ono mało skuteczne. O 1.00 12 maja polscy żołnierze ruszyli do szturmu. Niestety fatalny rozkaz gen. Leese, który nie chcąc, by Niemcy dowiedzieli się, że mają przed sobą świeże siły, zakazał Polakom prowadzenia rozpoznania na przedpolu, przyczynił się do dużych strat wśród atakujących jednostek.
Żołnierze 3 Karpackiej i 5 Kresowej dywizji piechoty musieli iść pod ogniem karabinów maszynowych i moździerzy wąskimi, zaminowanymi ścieżkami. Ponieśli ciężkie straty, jednak energia natarcia i determinacja atakujących zmusiła Niemców do znacznego osłabienia innych odcinków, między innymi doliny rzeki Liri, gdzie w takiej sytuacji poczynił znaczne postępy korpus francuski.
Planowane na godz. 15.00 12 maja kolejne natarcie polskie zostało odłożone. Polacy po reorganizacji przystąpili do ponownego natarcia 16 maja. Udało się wówczas zająć jedną z kluczowych pozycji niemieckich (tzw. „Widmo”), a także San Angelo (gdzie poległ jeden z najsłynniejszych oficerów polskiego wywiadu doby przedwojennej, mjr Jan Żychoń), Albanetę i wzgórze 593. Groziło to Niemcom włamaniem się w głąb ich pozycji obronnych. Jednocześnie na obu skrzydłach pozycje niemieckie obeszły jednostki francuskie i angielskie. Dlatego też w nocy z 17 na 18 maja wojska niemieckie opuściły klasztor pozostawiając jedynie rannych.
Nad ranem 18 maja, po zauważeniu na ruinach klasztoru białej flagi por. Kazimierz Gurbiel poprowadził do niego patrol z 12 pułku ułanów podolskich. W klasztorze znaleziono jedynie niemieckich rannych pod opieką sanitariuszy. Por. Gurbiel zarządził wywieszenie na zdobytym szczycie proporca 12 p.u. oraz polskiej flagi. W samo południe 18 maja plut. Emil Czech z 12 p.u. odegrał na ruinach klasztoru hejnał mariacki.
Polscy żołnierze:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2c/Monte_Cassino_transport.jpg
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/222559/84557874c8c21bbd9163d3c864f5bc1f/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/222610/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/222666/84557874c8c21bbd9163d3c864f5bc1f/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/222509/84557874c8c21bbd9163d3c864f5bc1f/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/222585/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/222681/84557874c8c21bbd9163d3c864f5bc1f/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/222513/84557874c8c21bbd9163d3c864f5bc1f/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/222600/84557874c8c21bbd9163d3c864f5bc1f/



http://www.zstio.net.pl/new/index.php/opowiesci-historia-podszyte'/560-pierwszy-patrol.html
http://www.nowiny24.pl/reportaze/art/6044029,przemyslanin-kazimierz-gurbiel-pierwszy-na-monte-cassino,id,t.html


Plut. Emil Czech:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/db/Polish_Bugler_Monte_Cassino.jpg



Na szczycie po bitwie:
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/222856/84557874c8c21bbd9163d3c864f5bc1f/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/222589/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/


Pobojowisko:
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/206898/84557874c8c21bbd9163d3c864f5bc1f/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/206923/84557874c8c21bbd9163d3c864f5bc1f/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/206927/84557874c8c21bbd9163d3c864f5bc1f/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/222937/84557874c8c21bbd9163d3c864f5bc1f/



Dalsze działania 2 Korpusu.
24 maja 1944 r. polscy żołnierze zdobyli Piedimonte. 18 lipca 2 Korpus Polski wkroczył do wyzwolonej przez siebie Ankony, zaś jesienią 1944 r. toczył trudne walki w Apeninie Emiliańskim.
W walkach o Monte Cassino zginęło (bezpośrednio) ponad 800 żołnierzy polskich, a prawie 3000 odniosło rany.1072 z nich, wraz ze swoim dowódcą, gen. Andersem (zmarłym w 1970 r.) zostało pochowanych na Polskim Cmentarzu Wojennym pomiędzy Monte Cassino a wzgórzem 593


Piedimonte:
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/223023/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/223027/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/223146/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/223038/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/223205/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/


Ankona:
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/223593/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/223618/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/223790/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/223794/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/223883/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/



Apenin Emilański:
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/224429/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/224444/a95de9e7ec987a8021ef58bb132e4678/



http://www.polskieradio.pl/39/248/Artykul/846592,Do-zwyciestwa-na-Monte-Cassino-poprowadzil-Polakow-gen-Wladyslaw-Anders