Powrót do bazy wiedzy

5) Polskie Siły Zbrojne w ZSRR




Wyjście z ZSRR armii gen. Andersa nie oznaczało rozwiązania problemu Polaków i polskich jeńców w sowieckiej Rosji. Wielu z nich władze radzieckie uniemożliwiły dostanie się do Wojska Polskiego. Wielu znajdowało się na terenach, które przechodziły z rąk do rąk, nie miało zatem możliwości przedostania się do polskich ośrodków rekrutacyjnych. Pozostało także wielu obywateli polskich etnicznie nie będących Polakami. Przybywało także Polaków, wcielonych przymusowo do Wehrmachtu, którzy dostali się do sowieckiej niewoli.
Władze sowieckie od dawna hołubiły plan utworzenia polskich sił zbrojnych u boku Armii Czerwonej. Pytanie o gotowość do służby w wojsku sowieckim zadawano wszystkim polskim oficerom zamordowanym w ramach zbrodni katyńskiej. Prawie wszyscy odmówili, co przypieczętowało ich los.
Znalazło się jednak kilku, na czele z byłym płk Zygmuntem Berlingiem, którzy podczas uwięzienia podjęli współpracę z NKWD. Sam Berling uniknął śmierci, po czym działał na rzecz sowieckiego wywiadu jako oficer armii gen. Andersa. Nie wypełnił rozkazu ewakuacji zostając w ZSRR, za co polski sąd wojskowy skazał go na karę śmierci za dezercję (zaocznie, wyrok nieprawomocny).



W marcu 1943 r. z inicjatywy Józefa Stalina pozostający w ZSRR polscy komuniści na czele z Wandą Wasilewską (która osobiście rozmawiała o tym z sowieckim przywódcą) powołują tzw. Związek Patriotów Polskich. Pełną działalność związek rozwinął w następnym miesiącu, kiedy rząd radziecki zerwał stosunki dyplomatyczne z Rządem Polskim na Uchodźstwie.
ZPP głosił hasła patriotyczne i podkreślał konieczność walki z Niemcami (oraz konieczność utworzenia polskich sił zbrojnych w ZSRR, podporządkowanych sowieckiemu dowództwu), krytykowano władze przedwojenne i Rząd na Uchodźstwie. Deklarował konieczność zmian ustrojowych i społecznych w odbudowanej Polsce, a także konieczność rewizji przebiegu granicy wschodniej oraz podkreślano konieczność sojuszu z ZSRR. Natomiast władze ZPP nie ujawniały chęci zmonopolizowania życia politycznego w kraju, ani zamiarów podporządkowania go politycznie Sowietom – te zamiary miano ujawnić dopiero po objęciu władzy w kraju.
O zerwaniu stosunków dyplomatycznych z Polską – audycja Polskiego Radia:
http://www.polskieradio.pl/39/248/Artykul/592223,Stalin-zrywa-stosunki-dyplomatyczne-z-Polska



W maju 1943 r. w Sielcach nad Oką rozpoczęto formowanie 1 Polskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Zaprzysiężenie jednostki odbyło się symbolicznie – 15 lipca tego roku (w rocznicę bitwy pod Grunwaldem). W dywizji zachowano (przynajmniej formalnie) polskie tradycje wojskowe, w obozie pojawił się również ks. Wilhelm Kubsz, mianowany kapelanem dywizji.
Jednocześnie żołnierze przysięgali także na dochowanie wierności sojuszniczej ZSRR oraz dochowanie braterstwa broni Armii Czerwonej. Decyzją Stalina dowódcą dywizji został płk Berling.
POP czyli Pełniący Obowiązki Polaka:
http://www.nowastrategia.org.pl/popowcy-czyli-pelniacy-obowiazki-polaka-w-armii-berlinga/
Formowanie 1 Dywizji Piechoty:
http://www.nowastrategia.org.pl/jak-powstala-1-dywizja-piechoty-im-tadeusza-kosciuszki/





30 sierpnia nie w pełni sformowana i wyekwipowana dywizja została wysłana na front. W dniach 12-13 października stoczyła ona, działając w ramach sowieckiej 33 Armii, w okolicach wsi Lenino cieżką bitwę z wojskami niemieckimi. Brak doświadczenia, niewystarczające wyszkolenie oraz słabe rozpoznanie doprowadziły do wysokich strat. Pomimo to żołnierze polscy bili się z niezwykła odwagą i poświeceniem przez dwa kolejne dni, jednak często nie byli w stanie sprostać w walce jednostkom niemieckim.
Bitwa pod Lenino:
http://www.nowastrategia.org.pl/bitwa-pod-lenino/