Powrót do bazy wiedzy

10.Powołanie PKWN.





Posuwające się naprzód w ramach operacji „Bagration” wojska sowieckie wkroczyły latem 1944 r. na terytorium znajdujące się na zachód od Bugu, które zgodnie z ustaleniami mocarstw na konferencji w Teheranie miało przynależeć nowemu państwu polskiemu. Wobec zerwania kontaktów dyplomatycznych między ZSRR i Rządem na Uchodźstwie oraz tworzeniem popieranych przez władze sowieckie ośrodków politycznych konieczne było stworzenie pozorów istnienia legalnej polskiej władzy na terenach zajmowanych przez wojska radzieckie.


Na terenach okupowanych przez Niemców od stycznia 1942 r. działała Polska Partia Robotnicza, założona przez tzw. Grupę Inicjatywną, zrzuconych na spadochronach sowieckich agentów, którzy łącząc różne drobne grupki komunistyczne mieli zajmować się przede wszystkim działaniem wywiadowczym i dywersyjnym na rzecz Armii Czerwonej.
Pomimo prób zalegalizowania PPR w strukturach Polski Podziemnej, Delegatura Rządu na Kraj nie mogła uznać PPR, bowiem ta oficjalnie odmawiała uznania integralności polskich granic z 1939 r. oraz uznawała Kreml za ośrodek dowodzenia. Skutkiem tego sowiecka agentura rozpoczęła kampanię dezinformacji, w której rząd w Londynie przedstawiano jako „grupkę emigrantów”, zaś PPR jako znaczącą siłę społeczną. Takim celom służyła chociażby wydana w listopadzie 1943 r. broszura propagandowa „O co walczymy”.
Z kolei w noc sylwestrową z 1943 na 1944 r. PPR powołała Krajową Radę Narodową – dziwny organ o charakterze ustawodawczym i wykonawczym, mający de facto zastąpić Delegaturę Rządu na Kraj. KRN utworzyła także własne siły zbrojne – Armię Ludową (AL).
Historia PPR:
http://ipn.gov.pl/najwazniejsze-wiadomosci/informacja-historyczna/polska-partia-robotnicza-ppr



Latem 1944 r. trwały rozmowy pomiędzy Stalinem a Mikołajczykiem. Sowiecki dyktator po raz ostatni próbował uzależnić od siebie Rząd na Uchodźstwie, zaś Mikołajczyk liczył (dość naiwnie) na ustępstwa ze strony radzieckiej. Wobec braku porozumienia i korzystając z obecności w Moskwie delegacji KRN, Stalin nakazał dowództwu 1 Frontu Białoruskiego zajęcie Lublina, gdzie miał powstać nowy „polski” rząd.
22 lipca 1944 r. Radio Moskwa podało, że wyzwolonym właśnie Chełmie Lubelskim miał się ukonstytuować Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego – będący oficjalnym organem władzy w Polsce. Wydać miał on zaraz Manifest, w którym nie uznawano Rządu na Uchodźstwie i odrzucano polską konstytucję z 1935 r. jako „bezprawną”. Jedyną legalnym źródłem władzy miała być KRN.
Jednocześnie wypowiadano się na temat granic RP, szeroko rozwodząc się na temat granic na zachodzie, dość enigmatycznie określając granice na wschodzie, jako mające być ustalone według kryterium etnicznego.
Manifest PKWN zapowiadał również reformę rolną oraz prowadzenie bardzo rozbudowanej polityki socjalnej. Wreszcie likwidowano organy władzy okupacyjnej, którą miały zastapić podległe nowej władzy instytucje.
Manifest (wbrew deklaracjom) został napisany jeszcze 20 lipca w Moskwie pod kontrolą Stalina. Podobnie osobowy skład PKWN przyleciał do Lublina z Moskwy dopiero parę dni po ogłoszeniu sławnego manifestu. Tak rozpoczęło się powoływanie nowej Polski, uzależnionej od władz sowieckich (sam Lublin pilnowany był przez wojska NKWD), z radzieckimi agentami we władzach. Zgodnie z umowami podpisanymi przez PKWN ze Stalinem odtąd członkowie AK oraz terenowych komórek Polski Podziemnej mieli być traktowani jak niemiecka agentura. Dla Polaków miał się rozpocząć nowy koszmar.


Wyzwolenie Lublina:
http://www.kurierlubelski.pl/artykul/3483397,lublin-na-sensacyjnym-filmie-z-1944-roku-zdjecia-wideo,id,t.html?cookie=1


Manifest PKWN:
https://pl.wikisource.org/wiki/Manifest_Polskiego_Komitetu_Wyzwolenia_Narodowego_%281944%29


Artykuł o manifeście:
http://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/891553,22-lipca-1944-%E2%80%93-cala-prawda-o-klamstwie-wladzy-ludowej