Powrót do bazy wiedzy

3.Rozwiązanie Armii Krajowej.





Rok 1945 był (wbrew pozorom) jednym z najgorszych w historii AK. Na skutek sowieckich aresztowań i fiaska planu „Burza” rozbito struktury Armii Krajowej we wschodnich województwach dawnej RP. Praktycznie nie istniał okręg warszawski AK (rozbity po klęsce Powstania). Na terenach zajętych przez wojska sowieckie srożył się radziecki kontrwywiad, aresztując ukrywających się AKowców, których traktowano jak proniemieckich dywersantów i zdrajców. Jednocześnie wewnątrz samej organizacji mnożyły się spory polityczne i zwątpienie wynikające z braku nadziei na możliwość normalnego życia pod sowiecką okupacją.
Nic nie mogła pomóc zrzucona pod koniec grudnia 1944 r. brytyjska misja wojskowa, spóźniona o wiele miesięcy w stosunku potrzeb. Z resztą jej wysłanie do Polski nie odbyło się bez kontrowersji w łonie rządu brytyjskiego, oponowało zdominowane przez sowieckich agentów Foreign Office, zaś do wysłania misji przyczynił się upór SOE. Oficerowie brytyjscy w Polsce nie mogli nic zdziałać, zaś ujęci przez władze radzieckie zostali aresztowani i dopiero interwencja władz brytyjskich pozwoliła im ujść z życiem.
Misja „Freston”:
http://leopoldokulickilegungenkomendant.blogspot.com/2011/10/gen-okulicki-i-misja-special-operations.html
http://zeszytkombatancki.blogspot.com/2013/05/misja-freston.html





W obliczu tych faktów ostatni Komendant Główny AK – gen. Leopold Okulicki, rozkazem z dnia 19 stycznia 1945 r. rozwiązał Armię Krajową. Jednocześnie miano zachować tajną strukturę ze sztabami, magazynami broni, radiostacjami etc. jako bazę dla organizacji „NIE”.
Ostatni rozkaz:
https://pl.wikisource.org/wiki/Ostatni_rozkaz_dzienny_dow%C3%B3dcy_Armii_Krajowej_%281945%29
Wyjście AK z konspiracji w oficjalnej propagandzie:
http://www.repozytorium.fn.org.pl/?q=pl/node/4188



Już w drugiej połowie 1943 r. Rząd na Uchodźstwie, przewidując możliwość braku porozumienia z Sowietami po zajęciu przez nich terytorium Polski wydał instrukcje dotyczące ew. utworzenia konspiracyjnej organizacji wojskowej. Prace nad jej utworzeniem (w tym opracowanie statutu) prowadzili oficerowie AK, na czele z gen. Fieldorfem (pseud. „Nil”) w porozumieniu z Naczelnym Wodzem. Struktura organizacji była już gotowa w maju 1944 r., kiedy do Polski przerzucono gen. Okulickiego, który miał objąć funkcję jej komendanta – jednak straty w strukturach AK wywołane powstaniem warszawskim dotknęły także organizacji „NIE”, którą gen. Fieldorf musiał ponownie odbudowywać.
Organizacja pozostawała głęboko zakonspirowana, jej istnienie było w znikomym stopniu ujawnione Rządowi na Uchodźstwie i Delegaturze Rządu. Działania (głównie wywiadowcze i propagandowe) organizacja miała podjąć po likwidacji AK, jednak w marcu 1945 r. został przypadkowo aresztowany gen. Fieldorf co praktycznie sparaliżowało jej pracę. Również w marcu porwany przez Sowietów został gen. Okulicki. W tej sytuacji w maju 1945 r. (w porozumieniu z władzami w Londynie) organizację rozwiązano tworząc Delegaturę Sił Zbrojnych na Kraj.