Powrót do bazy wiedzy

4.) Tworzenie polskiej armii podziemnej: Służba Zwycięstwu Polski; Muszkieterowie.




Już 27 września 1939 roku (a więc na dzień przed kapitulacją Warszawy) w oblężonej stolicy powołano organizację konspiracyjną o nazwie Służba Zwycięstwu Polski. Podstawą jej powołania był rozkaz dowódcy obrony Warszawy, gen. Juliusza Rómmla, który przekazywał wszelkie uprawnienia do prowadzenia dalszej walki zbrojnej na terenie całego kraju gen. Michałowi Karaszewiczowi-Tokarzewskiemu.
Organizacja miała charakter wojskowy i polityczny, zamiarem jej organizatorów była odbudowa Polski w przedwojennych granicach.
Organizacja składała się w znacznej mierze z ukrywających się wojskowych, dlatego też pomimo nawiązania współpracy z Rządem na Uchodźstwie i uzyskania poparcia przedwojennej opozycji została 13 listopada 1939 roku zlikwidowana, jako zbyt „sanacyjna”. Przyczyną był raport gen. Tokarzewskiego, w którym powiadomił o zawiązaniu organizacji najpierw przebywającego na emigracji marsz. Rydza-Śmigłego, później zaś gen. Sikorskiego. Ten ostatni uznał to za przejaw nielojalności.
Na miejsce SZP powołano Związek Walki Zbrojnej.


Związek Walki Zbrojnej miał być organizacją ściśle podporządkowaną rządowi polskiemu w Paryżu, dlatego też pierwotnie ustanowiono jego Komendę Główną właśnie tam, zaś jej Komendantem Głównym został gen. Kazimierz Sosnkowski.
Organizacja miała mieć charakter przede wszystkim militarny, zaś wśród jej celów widziano przygotowanie przyszłego krajowego powstania.
Kapitulacja Francja w czerwcu 1940 roku wymusiła na gen. Sikorskim mianowanie Zastępcą Komendanta Głównego ZWZ płk. Stefana Roweckiego (ps. „Grabica”, „Inżynier”, „Jan”, „Grot”), nadając mu jednocześnie prawo do samodzielnego podejmowania decyzji. Wkrótce potem gen. Sosnkowski awansował płka Roweckiego na samodzielnego Komendanta Głównego ZWZ, przenosząc Komendę Główną do kraju.
Organizacja związane z obozem władzy nie były jednak jedynymi powołanymi wówczas w Polsce


Muszkieterowie – „Nurki”, „Żupany”, „Mu”. Polska organizacja wywiadowcza założona przez Stefana Witkowskiego i grupę skupionych wokół niego osób, głownie z kręgów arystokracji i przedwojennych oficerów. Powstała prawdopodobnie w październiku lub listopadzie 1939 roku w Warszawie.
Byli pierwszą polską organizacja wywiadowczą, skupiającą się na wywiadzie dalekim w głębi Rzeszy, a także próbującą prowadzić studia strategiczne. Jakkolwiek podlegali Centralnemu Komitetowi Organizacji Niepodległościowych, dowództwo Muszkieterów wolało bezpośredni kontakt z wywiadem brytyjskim, także z pominięciem polskich organów wywiadowczych.
Związek Walki Zbrojnej mający ambicje zostania największą organizacją niepodległościową na terenie kraju przejął na przełomie 1940 i 1941 roku kontrwywiad Muszkieterów, jednak ich dowódca uparcie odmawiał podporządkowania się ZWZ (później Armii Krajowej), pomimo podpisywania dokumentów scaleniowych.
Wedle niewyjaśnionej teorii Muszkieterowie prowadzili grę wywiadowczą, wykorzystując kręgi byłych carskich oficerów, zmierzających do współpracy z Niemcami przeciwko ZSRR. Miano również wciągnąć do tego porozumienia przebywającego na Węgrzech marszałka Rydza-Śmigłego oraz zbiegłego z sowieckiej niewoli do niemieckiej strefy frontu byłego premiera RP Leona Kozłowskiego.
Działalność Muszkieterów ustała po śmierci ich założyciela i dowódcy.


Komiks o Muszkieterach ( www.graszeptow.pl/komiksy )