Powrót do bazy wiedzy

3.Wielkie akcje Armii Krajowej.





Zmiana dokonana na odcinku walki czynnej pozwoliła przejść amii podziemnej do bardziej aktywnych działań wymierzonych w okupanta. Działania wszystkich jednostek armii podziemnej nasiliły się tak, że nie zdołamy opowiedzieć nawet o małej ilości z nich. Wybraliśmy jednak dwie, z naszego punktu widzenia bardzo znaczące.



W niemieckim filmie „Nasze matki, nasi ojcowie” widać scenę, gdy polska (?) partyzantka do której trafił jeden z bohaterów atakuje i zatrzymuje niemiecki pociąg. Gdy okazuje się, że w środku są wiezieni do obozu koncentracyjnego Żydzi, partyzanci zostawiają więźniów zamkniętych w wagonach.
Trudno o gorsze i bardziej obraźliwe dla żołnierzy podziemia kłamstwo. Przykładem niech będzie akcja, która rozegrała się w nocy z 19 na 20 maja 1943 r. na stacji Celestynów. Akcję wykonywał oddział specjalny Kedywu AK znany jako „Motor 30”. Dowódcą oddziału był mjr Wojciech Kiwerski, zaś akcją dowodził kpt. Mieczysław Kurkowski (pseud. „Mietek”), a jego zastępcą był pchor. Tadeusz Zawadzki (pseud. „Zośka”).
Do niemieckiego pociągu jadącego na trasie Lublin-Warszawa doczepiony był wagon z więźniami wiezionymi z Majdanka do Auschwitz. Pomimo tego, że na stacji znajdował się jeszcze jeden pociąg z niemieckimi żołnierzami, polskim żołnierzom (wywodzącym sięz Grup Szturmowych) w dramatycznej akcji, pośród wybuchających granatów i strzałów z broni maszynowej udało się uwolnić 49 więźniów, zabijając 4 niemieckich konwojentów i tracąc 2 ludzi.


Szczegółowy opis akcji:
http://www.fanklubcichociemni.pl/index.php/akcje-ak/628-akcja-pod-celestynowem





14 miesięcy przygotowań, 2,5 minuty akcji oraz 105 mln (ówczesnych) złotych, które zdobyto na potrzeby walki konspiracyjnej. Jedna z najlepiej przygotowanych i przeprowadzonych akcji dywersyjnych w całej Europie. Akcja „Góral".
Prowadzenie działalności konspiracyjnej wymagało potężnych, ciągle odnawiających się funduszy. Polskie Państwo Podziemne posiadało nieco przedwojennych rezerw, które ukryto przez Niemcami, ponadto otrzymywało pieniądze przerzucane z Anglii przez cichociemnych, jednak wszystko to nie wystarczało wobec rosnących z dnia na dzień potrzen.
Wiosną 1942 r. kpt. Emil Kumor (pseud. „Krzyś”) zaproponował dowódcy AK, gen. Stefanowi Roweckiemu (pseud. „Grot”) zdobycie środków poprzez napad na znajdujący się pod niemiecką kontrolą bank. Gen. „Grot” postawił warunek, by kwota nie była mniejsza niż 30 mln, wobec czego wybór padł na jedyny dysponującą odpowiednią kwotą placówkę – warszawską filię Banku Emisyjnego, pozostającej pod niemieckim zarządem namiastki NBP, która wydawała okupacyjną walutę, w tym banknoty o nominale 500 zł, zwane „góralami” (od znajdującej się na nich twarzy górala).
Rozpoczęły się żmudne przygotowania, w ramach których AK udało się pozyskać do współpracy dwóch pracowników banku emisyjnego – jeden z nich był dzień przed transportem informowany o dokładnej trasie przejazdu ciężarówki wiozącej pieniądze.
W czasie planowania akcji AK przeżyła ciężkie chwile. 5 czerwca 1943 r. doszło do rozbicia na skutek aresztowań oddziału „Osa”-„Kosa”, który pierwotnie miał wykonywać to zadanie. 30 czerwca 1943 r. Niemcy aresztowali gen. „Grota”, pozbawiając na krótko AK dowódcy. Pomimo tych przeszkód dowódca Kedywu płk „Nil” zdecydował o kontynuacji akcji. Przeprowadzić miał ją oddział por. Romana Kiźnego (pseud. „Pola”) wchodzący w skład oddziału „Motor” Kedywu AK.
Do samej akcji podchodzono dwukrotnie. 5 sierpnia nie udało się przeprowadzić akcji, ze względu na błąd w komunikacji, który skutkował niepojawieniem się na miejscu akcji części oddziału.
12 sierpnia 1943 r. samochód Zakładu Oczyszczania Miasta, który potajemnie (jak sądzili Niemcy) przewoził pieniądze został zablokowany na ul. Senatorskiej w Warszawie. Celne serie z broni maszynowej zlikwidowały obstawę oraz kilku nadbiegających z pomocą Niemców. Po chwili ulicę odblokowano, zaś pojazd przejęty przez żołnierzy AK zniknął na jednej z bezpiecznych „melin”. Pieniądze zostały zdobyte, a niemieckie poszukiwania sprawców nie dały żadnych rezultatów.


Audycja Polskiego Radia o akcji „Góral”:
http://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/1487462,Akcja-Goral-jak-uprowadzic-100-milionow


Plakaty wzywające do wskazania sprawców (wersja polska i niemiecka):
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2e/Akcja_g%C3%B3ral_plakat_niemiecki.jpg


https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a6/Akcja_G%C3%B3ral_og%C5%82oszenie_o_nagrodzie.jpg



Strona poświęcona pamięci gen. „Grota”:
http://grot.rowecki.prv.pl/biografia.html