Powrót do bazy wiedzy

4.Wojsko Polskie w Europie Zachodniej.




Lądowanie w Normandii
6 czerwca 1944 r. nad ranem tysiące alianckich okrętów, barek desantowych i innych jednostek pływających, pomimo trudnej pogody podeszły do plaż Normandii. Poprzedzającej to zdarzenie nocy na obu skrzydłach operacji morskiej wylądowały trzy dywizje spadochronowe, mające zabezpieczyć istotne dla desantu morskie punkty (np. mosty) lub zlikwidować zagrażające mu niemieckie obiekty (jak baterie artylerii dalekonośnej).
W tym dniu w Europie Zachodniej otworzył się tzw. drugi front, na utworzenie którego dawno nalegał Stalin. Zasługą długotrwałej operacji dywersyjnej (w której mieli udział polscy agenci tacy jak Roman Czerniawski czy Krystyna Skarbek i ich siatki) udało się przekonać Niemców, że właściwym miejscem desantu będzie bliższe brzegom angielskim, a znakomicie bronione Pas-de-Calais. Zaskoczenie Niemców oraz sukces pierwszej fazy operacji należy przypisać także im.
W pierwszej fazie lądowania w Normandii wzięła udział także polska Marynarka Wojenna oraz statki floty handlowej (operujące jako wojskowe transportowce). Operację z powietrza osłaniały prawie wszystkie zgromadzone w Wielkiej Brytanii polskie dywizjony lotnicze.
Niemieccy żołnierze w Normandii:
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/833/1782cf1c8fc1554de0e7916b196784d1/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/838/1782cf1c8fc1554de0e7916b196784d1/
Angielscy spadochroniarze:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2a/Riflemen_aboard_a_jeep_and_trailer.jpg


Amerykańskie barki desantowe spieszą do plaży:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Operation_Overlord#/media/File:To_the_beaches_of_normandy.jpg



Amerykanie – Plaża „Utah”:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Operation_Overlord#/media/File:Landings_on_Utah_beach.jpg
Desant – Plaża „Omaha”:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Operation_Overlord#/media/File:Into_the_Jaws_of_Death_23-0455M_edit.jpg
Desant angielski – Plaża „Juno”:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e8/Canadian_troops_on_their_way_to_Juno_Beach.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/24/Canadian_soldiers_on_Juno_Beach.jpg
Brytyjscy komandosi – Plaża „Sword”:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d9/Landing_on_Queen_Red_Beach%2C_Sword_Area.jpg
Czołgi – Plaża „Gold”:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/75/Cromwell_pursuit_tank_with_men_aboard.jpg



Wyładunek wojsk – Plaża „Omaha”:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/66/NormandySupply_edit.jpg



1 Dywizja Pancerna.
25 lutego 1942 r. na mocy rozkazu Naczelnego Wodza przystąpiono do formowania w Anglii 1 Dywizji Pancernej w ramach Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. W jej skład wchodziła m. in. 10 Brygada Kawalerii Pancernej, która swymi tradycjami nawiązywała do zmotoryzowanej 10 BK, walczącej z Niemcami we wrześniu 1939 r. Na pamiątkę tamtych walk żołnierze 10 Brygady nosili czarny naramiennik, nawiązujący do czarnych, skórzanych kurtek noszonych przez zmotoryzowanych kawalerzystów w czasie kampanii wrześniowej, dzięki którym uzyskali u Niemców przydomek „Czarnej Brygady”.
Dowódcą nowej dywizji zostaje wrześniowy dowódca 10 BK, dowodzący nią później w czasie kampanii francuskiej – gen. bryg. Stanisław Maczek. Pod jego dowództwem polscy żołnierze szkolą się w obsłudze sprzętu pancernego, jednocześnie pilnując brzegów Szkocji. Wreszcie, na przełomie lipca i sierpnia 1944 r. Dywizja zostaje przerzucona do Francji. Polscy pancerniacy (niektórzy już po raz trzeci) będą stawać naprzeciw wojsk niemieckich.
Ćwiczenia 1 Dywizji przed inwazją na kontynent:
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/222170/4260d204e16edfac91f2889549d72103/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/49772/4260d204e16edfac91f2889549d72103/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/49850/4260d204e16edfac91f2889549d72103/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/49865/4260d204e16edfac91f2889549d72103/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/49727/4260d204e16edfac91f2889549d72103/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/50053/4260d204e16edfac91f2889549d72103/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/50087/4260d204e16edfac91f2889549d72103/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/50056/4260d204e16edfac91f2889549d72103/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/49775/4260d204e16edfac91f2889549d72103/


Generał Stanisław Maczek:
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/49809/4260d204e16edfac91f2889549d72103/



Walki pod Falaise.
Pierwsze boje Dywizji, która została włączona w skład 1 Armii Kanadyjskiej, nie były pomyślne. Tzw. „operacja Totalize” zakończyła się fiaskiem, nie udało się zdobyć miasteczka Falaise, a tym samym okrążyć jednostek niemieckich. Polacy ponieśli spore straty, wynikające z niedoświadczenia w operowaniu dużymi masami sprzętu pancernego w trudnym, pociętym gęstą roślinnością terenie, na dodatek mają za przeciwnika zaprawione w boju jednostki pancerne SS.
W czasie kolejnej operacji, opatrzonej kryptonimem „Tractable”, pomimo zaciętego oporu, udało się zająć Falaise, zaś polscy żołnierzy zajęli wzgórze Mont Ormel (znane także jako wzgórze 262 lub Maczuga), gdzie nieliczni polscy obrońcy z poświęceniem utrzymywali pozycję blokującą Niemcom wyjście z okrążenia, zmagając się z desperackimi atakami znacznie większych sił niemieckich.
Polskim żołnierzom udało się także połączyć z nadciągającymi z przeciwnej strony wojskami amerykańskimi w miasteczku Chambois. Utrzymanie przez Polaków Maczugi pozwoliło (po nadejściu posiłków) ostatecznie zamknąć okrążenie wojsk niemieckich w Normandii, w ramach tzw. bitwy pod Falaise. Wedle słów marszałka Montgomery’ego:
Niemcy byli jakby w butelce, a polska dywizja była korkiem, którym ich w niej zamknęliśmy
Polska Dywizja po zakończeniu walk w rejonie „worka pod Falaise” udała się w dalszy pościg za przeciwnikiem, we wrześniu 1944 r. wkraczając do Belgii, gdzie wyzwalała m. in. Gandawę i Bredę, ostatecznie kończąc 1944 r. na linii Mozy.
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/222190/52b52bcfb5101f42ad7eb270821e2b10/
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/is_2012_teczka_luzem_januszajtis_037.jpg.php
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/IS_2012_teczka_luzem_003.jpg.php
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/IS_2012_szuflada44_BelgiaHolandia075.jpg.php
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/t35_07.jpg.php
Polscy żołnierze w okolicach Maczugi:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c4/Polish_hill_262.jpg
Pobojowisko na Maczudze:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/95/Mont-Ormel-Scrap.jpg
https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Macz5.jpg



Samodzielna Brygada Spadochronowa.
1 Samodzielna Brygada Spadochronowa. Utworzona z żołnierzy 4 Brygady Kadrowej Strzelców, od początku jej przeznaczeniem miał być desant spadochronowy w Polsce. Hasłem Brygady stało się określenie sposobu, w jaki dostać się miała do kraju: „Najkrótszą drogą”.
Pomimo trudności z rekrutacją (ciężko było o ochotników w odpowiednim wieku i stanie fizycznym) oraz sprzętem (żołnierze budowali sami ośrodek szkoleniowy tzw. „Małpi Gaj”) organizacja jednostki posuwała się naprzód. Olbrzymią zasługę w formowaniu Brygady miał cieszący się wielkim autorytetem (także wśród Brytyjczyków) jej dowódca płk (a do czerwca 1944 r. gen. bryg.) Stanisław Sosabowski.
Po konferencji w Teheranie w 1943 r., pomimo przekazania Polski do sowieckiej strefy wpływów, alianci nie poinformowali o tym władz polskich, a tym bardziej dowództwa Brygady. Jej żołnierze ciągle szkolili się z myślą o powrocie do kraju, z kolei dowództwo sprzymierzonych po długich negocjacjach ustaliło z Rządem na Uchodźstwie możliwość użycia Brygady na froncie zachodnim. Wybuch 1 sierpnia 1944 r. powstania w okupowanej Warszawie zelektryzował polskich spadochroniarzy, jednak władze brytyjskie odmówiły pomocy, tłumacząc się możliwościami sprzętowymi oraz problemami natury politycznej. Bliskie buntowi nastroje musiał uspokajać gen. Sosabowski.
Ostatecznie w sierpniu 1944 r. Brygada znalazła się I Korpusie Powietrznodesantowym (brytyjskim), gen. Browninga i w jego szeregach miała wziąć udział w wielkiej operacji desantowej planowanej przez dowództwo alianckie w Holandii.

Żołnierze Brygady w trakcie szkolenia:
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/10781/a7e7cebdc351af3ff05aabbff8b19fb3/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/10825/a7e7cebdc351af3ff05aabbff8b19fb3/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/10815/a7e7cebdc351af3ff05aabbff8b19fb3/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/10819/a7e7cebdc351af3ff05aabbff8b19fb3/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/10779/a7e7cebdc351af3ff05aabbff8b19fb3/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/10782/a7e7cebdc351af3ff05aabbff8b19fb3/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/10780/a7e7cebdc351af3ff05aabbff8b19fb3/


Wręczenie sztandaru Brygadzie:
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/50451/a7e7cebdc351af3ff05aabbff8b19fb3/



Operacja Market-Garden.
Stojące we Francji wojska alianckie, po początkowych sukcesach straciły impet. Wydłużyły się ich linie zaopatrzenia, zaś przed nimi, a wnętrzem III Rzeszy rozciągał się szereg przeszkód, z których najpoważniejszy był Ren. Marszałem Montgomery opracował zatem plan potężnej operacji powietrznodesantowej, która miała doprowadzić do opanowania szeregu mostów na rzekach i kanałach w Holandii, z kluczowym (i położonym najdalej) mostem na Renie w mieście Arnhem. Po opanowaniu mostów spadochroniarze mieli czekać na rzut lądowy, który nacierając od strony zajętej przez aliantów Belgii miał utworzyć „korytarz” prowadzący wprost do wnętrza Niemiec.
W ramach planu miano użyć 3 dywizje spadochronowe (2 amerykański i 1 brytyjską) oraz polską 1 SBS. Niestety pomysł ten wyglądał dobrze tylko i wyłącznie na sztabowych naradach (na których z resztą lekceważono ostrzeżenia gen. Sosabowskiego). Presja sukcesu spowodowała, że zignorowano doniesienia o pojawieniu się w okolicach Arnhem niemieckich jednostek pancernych, wycofanych tam na odpoczynek z frontu wschodniego. Nie wzięto pod uwagę problemów z pogodą, ani nie nadającego się do stosowania na depresjach Holandii sprzętu łączności.
Sama przebieg rozpoczętej 17 września 1944 r. operacji od początku obarczony był opóźnieniami w stosunku do pierwotnego planu oraz rosnącym chaosem. Tylko jednemu batalionowi brytyjskich spadochroniarzy udało się zająć tylko północny koniec mostu w Arnhem, reszta brytyjskiej 1 Dywizji Spadochronowej została przez Niemców odcięta i okrążona. Idący im na odsiecz drogą lądową XXX Korpus gen. Horrocksa mógł przemieszczać się wąską droga, której zaciekle bronili Niemcy, co powodowało dalsze opóźnienia.
Zrzut:
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Parachutes_open_overhead_as_waves_of_paratroops_land_in_Holland_during_operations_by_the_1st_Allied_Airborne_Army._-_NARA_-_531392.tif
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6f/C-47_Dakotas_and_paratroops.jpg



Lądowisko:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/17/Airspeed_Horsas_-_Arnhem_1944_2.jpg


Walki oddziałów angielskich:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5f/Two_British_Airborne_troops_dug_in.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/09/British_paratroopers_in_Oosterbeek_cropped.jpg
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/1004/1e8fc804092ccaaf2f199b23f81d1d27/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/889/1e8fc804092ccaaf2f199b23f81d1d27/
http://www.audiovis.nac.gov.pl/obraz/835/1e8fc804092ccaaf2f199b23f81d1d27/
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/IS_2012_szuflada25_020.jpg.php


Spadochroniarze amerykańscy:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/39/101st_Airborne_inspecting_broken_glider_in_Holland_army.mil-2007-09-12-112355.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/Final_briefing.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a0/82nd_Grave.jpg



XXX Korpus w marszu:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a8/XXX_Corps_passing_through_Grave.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/24/A_carrier_crew_of_8th_Rifle_Brigade_hands_out_chocolate_to_Dutch_civilians_during_the_advance_of_11th_Armoured_Division_in_Holland%2C_22_September_1944._B10245.jpg



Brygada Spadochronowa w Arnhem.
Desant polskiej Brygady Spadochronowej planowano (ze względu na niedostatek środków transportu) miał się odbyć w kilku rzutach. W drugim dniu bitwy (18 września) zamierzano przerzucić I część rzutu szybowcowego (w tym dywizjon przeciwpancerny). Trzeciego dnia bitwy miano przerzucić II rzut szybowcowy oraz rzut spadochronowy. Z kolei cały ciężki sprzęt Brygady (w tym cięższa artyleria) miał być transportowany drogą morską i przerzucany potem lądem do Arnhem.
Pierwotnym miejscem desantu polskiej miały być zrzutowiska na północnym brzegu Renu, zabezpieczone przez spadochroniarzy angielskich. I rzut szybowcowy dotarł na miejsce, zaś 19 września odwołano rzut spadochronowy (wysłano resztę rzutu szybowcowego) ze względu na złą pogodę. Tym samym doszło do fatalnej sytuacji, w której gen. Sosabowski stracił swoją jedyna broń do walki z czołgami, zaś liczący na wsparcie Polaków Brytyjczycy nie mogli go otrzymać, ze względu na uniemożliwiający desant pułap chmur.
Dalsza część desantu1 SBS nastąpiła dopiero 21 września, jako zrzutowisko wyznaczono leżące na południowym brzegu Renu Driel. Pomimo braku środków przeprawowych (których nie dostarczyli Anglicy) gen. Sosabowski próbował przyjść na pomoc okrążonym spadochroniarzom angielskim, jednak huraganowy ogień niemiecki uniemożliwiał przepłynięcie rzeki. 23 wrześnie w rejonie miejscowości Grave lądowała druga część rzutu spadochronowego Brygady. Nocami z 22 na 23 i 23 na 24 udało się przeprawić (pod ogniem niemieckim) na niewielkich pontonach ok. 200 polskich spadochroniarzy, którzy osłaniali ewakuację niedobitków brytyjskiej dywizji.
Pomimo tego alianci dysponowali wciąż możliwością uchwycenia przeprawy w Arnhem, pod warunkiem ataku całością zaangażowanych sił, do czego namawiał gen. Sosabowski. Jednak tchórzostwo dowództwa angielskiego (w szczególności marsz. Montgomery’ego) doprowadziło do zatrzymania ofensywy, która prócz strat nie przyniosła aliantom żadnych korzyści. Kozłem ofiarnym całej sytuacji zrobiono gen. Sosabowskiego, którego Rząd na Uchodźstwie (bez słowa sprzeciwu) na życzenie Brytyjczyków pozbawił dowództwa Brygady.
http://lotniczapolska.pl/Czasza-i-karabin-%28cz-6%29-1-Samodzielna-Brygada-Spadochronowa,36875#


http://www.polskieradio.pl/39/247/Artykul/598800,Dowodca-Samodzielnej-Brygady-Spadochronowej


http://foto.karta.org.pl/fotokarta/IS_teczka94-5.jpg.php
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/IS_t+14_02.jpg.php