Powrót do bazy wiedzy

1.Wyjście Armii Polskiej z ZSRR.




Zatrzymanie w grudniu 1941 roku ofensywy niemieckiej pod Moskwą w znaczący sposób wpłynęło na stanowisko rządu sowieckiego co do formującej się w ZSRR na skutek zawarcia układu Sikorski-Majski armii polskiej.
Władze sowieckie w rozliczny sposób zaczęły szykanować polskich żołnierzy i oficerów, poczynając od przeniesienia polskich jednostek wojskowych do Uzbekistanu (okolice Taszkientu), poprzez odmowę uznawania za obywateli polskich mających prawo do wstępowania do nowo tworzonych jednostek (wbrew normom prawa międzynarodowego) osób, które nie były etnicznymi Polakami (mimo posiadania przez nich polskiego obywatelstwa), po wreszcie odmowę zwiększenia stanu liczbowego polskich jednostek (z czym wiązał się przydział zaopatrzenia i racji żywnościowych).
Tragiczny los spotkał między innymi słynnego polskiego gwiazdora filmowego Eugeniusza Bodo (wł. Bogdan Eugene Junod), który posiadał podwójne polsko-szwajcarskie obywatelstwo, co dla władz sowieckich było wystarczającym powodem, by zatrzymać go w łagrze, gdzie jesienią 1943 r. zmarł z głodu i wyczerpania.
Strona sowiecka wyraźnie starała się zatrzymać w swoich więzieniach i łagrach znaczną część ludności polskiej, którą traktowała jak darmową, przeznaczoną do wyniszczenia siłę roboczą.
Wypuszczeni z łagrów:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/A_lagrow.JPG
Ochotnicy do armii:
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/IS_2012_koperta+luzem+St+Gliwa_006.jpg.php





Osobnym problemem stała się kwestia poszukiwanych przez władze polskie ponad 20 tys. oficerów, policjantów i urzędników, co do których władze sowieckie zasłaniały się brakiem informacji.
Poszukiwaniem oficerów zajął się na rozkaz dowództwa wojsk polskich jeden z nielicznych ocalałych ze Starobielska, rotm. Józef Czapski (hr. Hutten-Czapski). W okresie od stycznia do kwietnia 1942 roku rozmawiał on z wieloma sowieckimi oficerami i urzędnikami (często na szczeblu centralnym), którzy jednak wciąż odmawiali odpowiedzi na temat losów polskich jeńców.
W marcu 1942 roku podczas rozmowy z gen. Andersem i płk. Okulickim Stalin sugerował, że polscy jeńcy mogą znajdować się na terenach ZSRR zajętych przez Niemcy.
Tragiczny los zamordowanych polskich jeńców wyjaśniło nieco dopiero przybycie do armii polskiej prof. Stanisława Swianiewicza, ekonomisty i oficera rezerwy, którego władze sowieckie wycofały z transportu śmierci tuż przed egzekucją w lesie katyńskim, na stacji kolejowej Gniezdowo. Sam Swianiewicz był wielokrotnie wyłączany z grupy polskich więźniów podlegających sowieckiej „amnestii”, zaś z łagrów wybawiła go dopiero osobista interwencja polskiego ambasadora Stanisława Kota.
Rotmistrz Czapski:
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/IS_negatywy+ROSJA_A1-p22_1-1.jpg.php
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/IS_negatywy+ROSJA_A1-p22_1-2.jpg.php
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/IS_szuflada60+%5B3196%5D.jpg.php
Stanisław Swianiewicz artykuł biograficzny:
http://hej-kto-polak.pl/wp/?p=35826



W lutym 1942 roku władze sowieckie zażądały, by uzbrojona już 5 wileńska dywizja piechoty została wysłana na front, warunkując od tego przekazywanie uzbrojenia dla dalszych polskich jednostek.
W kwietniu 1942 r. (po przeniesieniu wojsk polskich do Uzbekistanu) Sowieci rozpoczęli całkowite wygaszanie napływu do nich ochotników (aresztując przedstawicieli polskiej ambasady zajmujących się rekrutacją i zawłaszczając przeznaczone na pomoc podążającym do armii Polakom środki). Ludności cywilnej pozostałej na terytorium ZSRR narzucano siłą sowieckie obywatelstwo (by wyłączyć ich spod działania umowy Sikorski-Majski), czyniono to także wobec rodzin osób pozostających już w polskich jednostkach wojskowych w ZSRR. Wreszcie ograniczano polskim jednostkom racje żywnościowe, z których i tak Wojsko Polskie utrzymywało szeregi znajdujących się przy nim cywilnych uchodźców.
To wszystko spowodowało, że kiedy w sierpniu 1942 r. Niemcy rozpoczęli ofensywę w kierunku Stalingradu, gen. Anders uzyskał (wbrew opinii części rządu polskiego) zgodę Stalina na ewakuację polskich sił zbrojnych do Iranu, gdzie miały one przejść reorganizację i dozbrojenie. Ośrodki rekrutacyjne miały pozostać w ZSRR.
Polskie dziecko z chlebem otrzymanym z amerykańskiej misji Czerwonego Krzyża:
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Polish_youngster_with_his_arms_loaded_down_with_bread_made_from_flour_supplied_by_the_American_Red_Cross._Smile_is_in..._-_NARA_-_531156.tif
Kobiety przy armii polskiej:
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/OK_001579.jpg.php
Oczekiwanie na posiłek:
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/IS_teczka165-1.jpg.php
Szkoła junaków:
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/OK_004046.jpg.php





Polscy żołnierze (oraz towarzyszący im cywile) zostali przerzuceni przez Morze Kaspijskie do Pahlavi (obecnie Bandar-e Anzali) w Iranie. Na miejscu wszyscy zostali objęci brytyjskim system zaopatrzenia i zaprowiantowania, co dla wielu oznaczało możliwość umycia się, odwszenia oraz ubrania czystej odzieży i najedzenia się do syta po raz pierwszy od wielu miesięcy. Pomimo tego, wiele osób nie przeżyło trudów podróży.
Ostatecznie Związek Radziecki opuściło ponad 40 tys. żołnierzy i ponad 70 tys. cywili. Żołnierze wkrótce potem zostali przesunięci do zajętego przez Brytyjczyków Iraku, gdzie jednostki przeformowywano, doszkalano i dozbrajano, przy okazji wdrażając je do służby podczas pełnienia służby wartowniczej w zagłębiu naftowym Mosul-Kirkuk.
We wrześniu 1942 r. na mocy rozkazu Naczelnego Wodza, polską armię w ZSRR i jednostki stacjonujące do tej pory na Środkowym Wschodzie połączono, tworząc Armię Polską na Wschodzie, pod dowództwem gen. Andersa.


Cmentarz polski w Pahlavi:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/07/Anzali_cemetery_Barry_Kent.jpg
Ewakuacja:
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/IS_teczka6+%5B21+pp%5D_001.jpg.php
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/IS_szuflada+biurkowa+2_statek+z+Krasnowodzka.jpg.php
http://foto.karta.org.pl/fotokarta/IS_szuflada9+%5B29-23b%5D.jpg.php


Polscy uchodźcy w Persji:
https://www.youtube.com/watch?v=HpJvDQVX_Dc
Polscy żołnierze w Persji:
https://www.youtube.com/watch?v=pR46Y3kAs1Y