Powrót do bazy wiedzy

1.Zagraniczne operacje dywersyjne Armii Krajowej.




Działalność dywersyjna polskiej armii podziemnej przybierała na sile. Jeszcze w maju 1942 r. utworzono Organizację Operacji Specjalnych (krypt. „Osa”). Była to specjalna jednostka podlegająca bezpośrednio dowódcy Armii Krajowej. Działała niezależnie od Związku Odwetu i nie miała kontaktu z innymi jednostkami AK. Komendantem jednostki był płk Józef Szajewski (pseud. „Phillips”), zaś jego zastępcami byli por. Zdzisław Pacak-Kuźmirski (pseud. „Andrzej”), a później Jan Papis-Papieski (pseud. „Jerzy”).
„Osa”
http://www.info-pc.home.pl/whatfor/baza/osa_kosa.htm
Krakowskie operacje „Osy”
http://www.kedyw.info/wiki/Teodor_G%C4%85siorowski,_Krakowskie_uderzenie_Organizacji_Specjalnych_Akcji_Bojowych_%E2%80%9EKOSA-30%E2%80%9D





Polskie państwo podziemne starało się zinfiltrować te części II Rzeczypospolitej, które zostały przyłączone do III Rzeszy, ale też tereny pozostające na terenie przedwojennych Niemiec. Związek Odwetu rozwinął swoje placówki w Wielkopolsce, na Śląsku (i Śląsku Cieszyńskim), a także w samej Rzeszy. Ponadto w Berlinie działała od 1940 r. silna siatka por. Władysława Smoczyka (pseud. „Szeliga”). Jego ludzie przeprowadzili 15 sierpnia 1940 r. (a więc w Święto Wojska Polskiego) na dworcach w Berlinie i Wrocławiu zamachy bombowe, które niszczyły niemiecką infrastrukturę techniczną i siały panikę w sercu III Rzeszy. Sam por. Smoczyk popełnił samobójstwo podczas próby aresztowania go przez Gestapo, do której doszło po zadenuncjowaniu polskiego oficera przez niemieckiego agenta. Mimo to wywiadowi niemieckiemu nie udało się rozpracować akcji por. Smoczyka.



22 stycznia 1943 r. Dowódca Armii Krajowej wydał rozkaz nr 84, pt. Uporządkowanie odcinka walki czynnej, w której powołano nową strukturę, łączącą wszystkie oddziały dywersyjne – Kierownictwo Dywersji, czyli tzw. Kedyw [por. notka Kedyw i operacje dywersyjne w kraju]. W jego ramach (pod kryptonimem „Kosa 30”) działała dawna Organizacja Akcji Specjalnych.
Jedną z najbardziej zakonspirowanych jednostek oddziału „Osa”-„Kosa” był utworzony pod koniec 1942 r. „Zagra-Lin”, specjalny oddział dywersyjny przeznaczony tylko i wyłącznie do akcji na terenie Niemiec i krajów do nich włączonych. Dowódcą zespołu został por. Bernard Drzyzga (pseud. „Bogusław”), bohater kampanii wrześniowej i uciekinier w niemieckiego obozu jenieckiego. Zespół tworzyły osoby znające doskonale język i stosunki panujące w Niemczech, mogące bez żadnych problemów (również dzięki podrobionym dokumentom) uchodzić za Niemców.
Biogram por. Drzyzgi:
http://www.montes.pl/montes/index.php?option=com_content&task=view&id=359&Itemid=1096



Na początku 1943 r. „Zagra-Lin” rozpoczął serię niezwykłych akcji dywersyjnych w samej stolicy Niemiec. 13 lutego eksplodowała podłożona przez nich bomba na berlińskim dworcu Friedrichstrasse. Zginęło 4 Niemców. 24 lutego na dworcu berlińskiej szybkiej kolei (tzw. S-Bahn) eksplodowała kolejna bomba, zabijając 36 Niemców, w tym wielu żołnierzy i funkcjonariuszy gestapo. 10 kwietnia w samym centrum Berlina, na dworcu głównym wybuchł kolejny z podłożonych przez zespół por. Drzygi ładunków, tym razem zabijając 14 osób. Skutkiem każdej z eksplozji była duża ilość rannych, zniszczenia w infrastrukturze, ale też panika i chaos w samym sercu III Rzeszy.
„Zagra-Lin” operował także na innych, podlegających bezpośrednio administracji niemieckiej terenach, wysadzając pociągi m. in,. pod Rygą, czy atakując Niemców przesiadujących w specjalnie dla nich wyznaczonych lokalach rozrywkowych.
Historia „Zagra-Lina”
http://historia.focus.pl/swiat/ostra-gra-zagra-lina-535
http://dzieje.pl/artykulyhistoryczne/bomby-w-berlinie-czyli-polska-dywersja-w-stolicy-iii-rzeszy



Działalność oddziału „Osa”-„Kosa” miała tragiczny finał. 5 czerwca 1943 r. w kościele św. Aleksandra w Warszawie odbywał się ślub żołnierza oddziału por. Mieczysława Uniejewskiego (pseud. „Marynarz”) z siostrą należącego do oddziału Andrzeja Suchanka (pseud. „Andrzejek”) Teofilą. Na ślubie obecny był m.in. zastępca komendanta „Osy”- „Kosy”, porucznik Jan Papis-Papieski i ok. 25 żołnierzy oddziału. Pod koniec uroczystości kościół otoczony został przez znaczne oddziały niemieckie, zaś uczestników (w sumie ok. 89 osób) wywieziono do więzienia na Pawiaku, gdzie w obecności zamaskowanego konfidenta dokonano ich identyfikacji.
Prawdopodobnie oddział padł ofiarą zdrady we własnych szeregach, jednak złamaniem wszelkich reguł konspiracji było zebranie tak dużej liczby członków oddziału w jednym miejscu. O zdradę oskarżono żołnierza oddziału Stanisława Jastera (pseud. „Hel”), którego z wyroku Polski Podziemnej rozstrzelano.
Po tych aresztowania „Kosa 30” oraz „Zagra-Lin” (którego bezpośrednio nie dotknęły aresztowania) zostały rozwiązane.
Rozbicie oddziału „Kosa 30”
http://kresowiacy.com/2014/07/kto-zdradzil-czyli-wpadka-oddzialu-ak-kosa-w-1943-r/
http://www.kedyw.info/wiki/Jacek_Wilamowski,_W%C5%82odzimierz_Kopczuk,_Rozbicie_%22Osy%22-%22Kosy%22