Powrót do bazy wiedzy

2.Zmiany granic – sprawa polska na konferencjach międzynarodowych.




Sprawa polska była przedmiotem wszystkich trzech konferencji tzw. Wielkiej Trójki (USA, Wielkiej Brytanii i ZSRR), które odbywały się w Teheranie (28 listopada-1 grudnia 1943 r.), Jałcie (4-11 luty 1945 r.) i Poczdamie (17 lipca – 2 sierpnia 1945 r.).
Już na pierwszej z tych konferencji zdecydowano, że polska granica wschodnia ma przebiegać według tzw. Linii Curzona – hipotetycznej linii, która miała wyznaczać zakres terenów „etnicznie polskich” na wschodzie, wymyślonej przez brytyjskich dyplomatów w 1920 r.. Zakładano przyłączenie do Polski Śląska, Opolszczyzny i Prus Wschodnich. Liczono się także z możliwościami wysiedleń ludności polskiej.
Co ciekawe jako rzeczywistą podstawę rozgraniczenia przyjęto nie prawdziwą linię Curzona, ale opracowaną jeszcze w 1920 r. przez brytyjskiego dyplomatę Lewisa Bernsteina-Namierowskego tzw. Linię Namiera. Ten sposób rozgraniczenia opracował Namierowski (używający w Anglii nazwiska Namier) już w 1920 r. fałszując pomysł Curzona, który zakładał m. in. pozostawienie po stronie polskiej Lwowa. Prawdopodobnie wynikało to z fanatyczniej niechęci Namiera (Żyda, urodzonego w Woli Okrzejskiej) do Polaków.
Pomysł ten przyjęto w czasie spotkań Wielkiej Trójki. Sowieci bez większych problemów przeforsowali go (angielski MSZ był zinfiltrowany przez radzieckich szpiegów, a USA najbardziej było zainteresowane pomocą sowiecką w wojnie z Japonią), jedyne zastrzeżenie uczynił prezydent USA F. D. Roosevelt , który prosił, by nie ujawniać informacji o przyszłej polskiej granicy, bowiem mogło mu to odebrać głosy Polonii w wyborach w 1944 r.
Wszyscy partnerzy dotrzymali słowa, a Polacy dowiedzieli się dopiero pod koniec wojny, że cały ich wysiłek poszedł na marne.
Polska straciła na rzecz ZSRR 48% swojego terytorium, w tym historyczne polskie miasta, takie jak Lwów czy Wilno, będące od wieków kolebkami polskiej kultury.